Dockerfile: tự đóng gói ứng dụng thành image

Đến giờ bạn đã biết chạy các image có sẵn. Nhưng để đóng gói chính ứng dụng của mình, bạn cần viết một Dockerfile. Đây là kỹ năng trung tâm khi làm việc với Docker.

Dockerfile là gì?

Dockerfile là một file text chứa danh sách các chỉ thị (instruction) mô tả từng bước để build nên một image.

Dockerfile  ──(docker build)──▶  Image  ──(docker run)──▶  Container

Mỗi dòng trong Dockerfile là một bước, ví dụ: “lấy image nền Node”, “copy code vào”, “cài dependency”, “chạy app”.

Một Dockerfile hoàn chỉnh

Đây là ví dụ đóng gói một ứng dụng Node.js — ta sẽ phân tích từng dòng:

# 1. Image nền
FROM node:20-alpine

# 2. Thư mục làm việc bên trong container
WORKDIR /app

# 3. Copy file khai báo dependency trước
COPY package*.json ./

# 4. Cài dependency
RUN npm install --production

# 5. Copy toàn bộ source code
COPY . .

# 6. Khai báo cổng app lắng nghe
EXPOSE 3000

# 7. Lệnh chạy khi container khởi động
CMD ["node", "server.js"]

Các chỉ thị quan trọng

RUN vs CMD — đừng nhầm

Đây là điểm gây nhầm lẫn phổ biến:

• RUN: thực thi lúc build image (ví dụ npm install). Kết quả được “đóng băng” vào image.
• CMD: thực thi lúc container khởi động (ví dụ node server.js). Chỉ chạy khi bạn docker run.

RUN npm install        # chạy 1 lần khi build, kết quả nằm trong image
CMD ["node", "app.js"] # chạy mỗi lần container khởi động

CMD vs ENTRYPOINT

• CMD: lệnh mặc định, có thể bị ghi đè khi docker run image lenh-khac.
• ENTRYPOINT: lệnh cố định, đối số từ docker run được nối thêm vào sau.

Thường dùng kết hợp:

ENTRYPOINT ["python"]
CMD ["app.py"]
# docker run image           → python app.py
# docker run image other.py  → python other.py

Layer — cơ chế hoạt động của image

Mỗi chỉ thị FROM, COPY, RUN… tạo ra một layer (lớp). Image là chồng các layer xếp lên nhau:

┌─────────────────────────┐
│ CMD ["node","server.js"]│  ← layer trên cùng
├─────────────────────────┤
│ COPY . .                │
├─────────────────────────┤
│ RUN npm install         │
├─────────────────────────┤
│ COPY package*.json ./   │
├─────────────────────────┤
│ FROM node:20-alpine     │  ← layer nền
└─────────────────────────┘

Docker cache từng layer. Khi build lại, nếu một layer không thay đổi, Docker dùng lại cache thay vì làm lại — giúp build nhanh hơn rất nhiều.

Tại sao copy package.json trước source code?

Để tận dụng cache. Quan sát thứ tự trong Dockerfile ở trên:

COPY package*.json ./    # ít thay đổi
RUN npm install          # tốn thời gian, được cache
COPY . .                 # source code thay đổi liên tục

Khi bạn chỉ sửa code (không đổi dependency), Docker dùng lại layer npm install đã cache → build cực nhanh. Nếu copy hết source trước rồi mới npm install, mỗi lần sửa code đều phải cài lại dependency từ đầu.

Nguyên tắc: đặt thứ ít thay đổi lên trước, thứ hay thay đổi xuống dưới.

File .dockerignore

Giống như .gitignore, file .dockerignore loại bỏ những file không cần đưa vào image:

node_modules
npm-debug.log
.git
.env
Dockerfile
*.md

Lợi ích:

• Image nhẹ hơn, build nhanh hơn
• Không vô tình đóng gói secret (.env) hay node_modules cồng kềnh

Build image

Từ Dockerfile, tạo ra image bằng docker build:

# Build và đặt tên (tag) cho image
docker build -t my-app:1.0 .

Giải thích:

• -t my-app:1.0 — đặt tên my-app với tag 1.0
• . — build context, tức thư mục hiện tại (nơi chứa Dockerfile và source)

Theo dõi output, bạn sẽ thấy Docker chạy lần lượt từng bước (FROM, COPY, RUN…).

Chạy image vừa build

# Chạy container từ image của bạn
docker run -d -p 3000:3000 --name my-app-container my-app:1.0

# Kiểm tra
docker ps
docker logs my-app-container

Mở http://localhost:3000 — ứng dụng của bạn đang chạy trong container do chính bạn đóng gói.

Quy trình hoàn chỉnh

Tổng kết toàn bộ luồng làm việc với Dockerfile:

1. Viết Dockerfile + .dockerignore
2. docker build -t my-app:1.0 .      → tạo image
3. docker run -p 3000:3000 my-app:1.0 → chạy container
4. Sửa code → build lại (cache giúp nhanh)
5. docker push my-app:1.0             → đẩy lên registry (tùy chọn)

Một vài thực hành tốt

• Dùng image nền alpine khi có thể (node:20-alpine) — nhẹ hơn nhiều
• Luôn có .dockerignore để loại node_modules, .git, .env
• Gộp các lệnh RUN liên quan để giảm số layer
• Không nhúng secret (mật khẩu, API key) trực tiếp vào Dockerfile
• Ghi rõ version của image nền, tránh dùng latest cho production

Chúng ta sẽ đào sâu việc tối ưu image (multi-stage build, giảm size) ở bài số 7 của series.

Tóm tắt

• Dockerfile mô tả từng bước để build image; build bằng docker build -t ten .
• RUN chạy lúc build, CMD chạy lúc container khởi động — đừng nhầm
• Image gồm nhiều layer được cache; sắp xếp chỉ thị hợp lý để build nhanh
• Luôn dùng .dockerignore để image gọn và an toàn

Bài trước: ← Docker cơ bản: image, container và các lệnh thiết yếu

Bài tiếp theo: Docker Volume & Network: lưu trữ và kết nối container →