Cài đặt và cấu hình Git trên Windows, macOS, Linux

Trước khi bắt đầu dùng Git, bạn cần cài đặt và cấu hình đúng cách. Bài này hướng dẫn cài Git trên cả 3 hệ điều hành phổ biến, thiết lập SSH key để kết nối GitHub/GitLab không cần nhập password.

Cài đặt Git

Windows

Cách 1 — Git for Windows (khuyến nghị cho người mới):

Tải installer tại git-scm.com/download/win, chạy file .exe và giữ nguyên các tùy chọn mặc định. Git Bash sẽ được cài kèm.

Cách 2 — winget (Windows Package Manager):

winget install --id Git.Git -e --source winget

Cách 3 — Chocolatey:

choco install git

Kiểm tra sau khi cài:

git --version
# git version 2.43.0.windows.1

macOS

Cách 1 — Homebrew (khuyến nghị):

# Cài Homebrew nếu chưa có
/bin/bash -c "$(curl -fsSL https://raw.githubusercontent.com/Homebrew/install/HEAD/install.sh)"

# Cài Git
brew install git

Cách 2 — Xcode Command Line Tools:

xcode-select --install

Lệnh này sẽ cài một bộ tools bao gồm Git (phiên bản Apple, thường cũ hơn). Nên dùng Homebrew để có phiên bản mới nhất.

Linux

Ubuntu / Debian:

sudo apt update
sudo apt install git -y

Fedora / RHEL / CentOS:

sudo dnf install git

Arch Linux:

sudo pacman -S git

Cấu hình Git lần đầu

Sau khi cài, bước đầu tiên là khai báo danh tính. Thông tin này sẽ gắn vào mọi commit bạn tạo.

Cấu hình bắt buộc

git config --global user.name "Nguyen Chung"
git config --global user.email "ndchungict@gmail.com"

Flag --global nghĩa là áp dụng cho toàn bộ dự án trên máy. Bạn cũng có thể cấu hình riêng từng dự án bằng cách bỏ --global (chạy lệnh trong thư mục dự án đó).

Cấu hình editor

Khi Git cần bạn nhập thông tin (ví dụ viết commit message dài), nó sẽ mở editor. Cấu hình editor bạn quen dùng:

# VS Code
git config --global core.editor "code --wait"

# Vim
git config --global core.editor "vim"

# Nano (dễ hơn cho người mới)
git config --global core.editor "nano"

# Neovim
git config --global core.editor "nvim"

Cấu hình branch mặc định

Thay master thành main (quy ước hiện đại):

git config --global init.defaultBranch main

Cấu hình line ending (quan trọng khi làm việc cross-platform)

# Windows: tự động chuyển CRLF thành LF khi commit
git config --global core.autocrlf true

# macOS / Linux: giữ nguyên LF
git config --global core.autocrlf input

Xem tất cả cấu hình

git config --list

# user.name=Nguyen Chung
# user.email=ndchungict@gmail.com
# core.editor=code --wait
# init.defaultBranch=main
# core.autocrlf=input

File .gitconfig

Tất cả cấu hình --global được lưu trong file ~/.gitconfig (thư mục home của bạn):

[user]
    name = Nguyen Chung
    email = ndchungict@gmail.com

[core]
    editor = code --wait
    autocrlf = input

[init]
    defaultBranch = main

[alias]
    st = status
    lg = log --oneline --graph --all --decorate
    co = checkout
    br = branch

Bạn có thể chỉnh sửa file này trực tiếp thay vì dùng lệnh git config.

Thiết lập SSH Key

SSH key cho phép bạn push/pull với GitHub, GitLab mà không cần nhập username/password mỗi lần.

Tạo SSH key mới

ssh-keygen -t ed25519 -C "ndchungict@gmail.com"

Khi được hỏi:

• File location: nhấn Enter để dùng đường dẫn mặc định (~/.ssh/id_ed25519)
• Passphrase: nhập mật khẩu bảo vệ key (nên có), hoặc Enter để bỏ qua

Generating public/private ed25519 key pair.
Enter file in which to save the key (/Users/chungnd/.ssh/id_ed25519):
Enter passphrase (empty for no passphrase):
Enter same passphrase again:
Your identification has been saved in /Users/chungnd/.ssh/id_ed25519
Your public key has been saved in /Users/chungnd/.ssh/id_ed25519.pub

Hai file được tạo ra:

• ~/.ssh/id_ed25519 — private key (KHÔNG chia sẻ với ai)
• ~/.ssh/id_ed25519.pub — public key (thêm vào GitHub/GitLab)

Thêm SSH key vào GitHub

Bước 1: Sao chép public key:

# macOS
cat ~/.ssh/id_ed25519.pub | pbcopy

# Linux
cat ~/.ssh/id_ed25519.pub | xclip -selection clipboard

# Windows (Git Bash)
cat ~/.ssh/id_ed25519.pub | clip

Bước 2: Vào GitHub → Settings → SSH and GPG keys → New SSH key

Bước 3: Dán public key vào ô Key, đặt tên và lưu.

Kiểm tra kết nối SSH

ssh -T git@github.com
# Hi chungnd1! You've successfully authenticated,
# but GitHub does not provide shell access.

Nếu thấy thông báo trên → SSH đã hoạt động.

Thêm SSH key vào ssh-agent (để không nhập passphrase mỗi lần)

# Khởi động ssh-agent
eval "$(ssh-agent -s)"

# Thêm key
ssh-add ~/.ssh/id_ed25519

Trên macOS, thêm vào ~/.ssh/config để tự động load:

Host github.com
  AddKeysToAgent yes
  UseKeychain yes
  IdentityFile ~/.ssh/id_ed25519

Git GUI Clients (tùy chọn)

Nếu bạn thích giao diện đồ họa thay vì dòng lệnh:

Dù vậy, khuyến khích học dòng lệnh trước — bạn sẽ hiểu Git sâu hơn và không bị phụ thuộc vào một công cụ cụ thể.

Tóm tắt checklist

Sau bài này, bạn nên đã hoàn thành:

• Cài Git và kiểm tra bằng git --version
• Cấu hình user.name và user.email
• Cấu hình editor
• Cấu hình init.defaultBranch = main
• Tạo SSH key và thêm vào GitHub/GitLab
• Test kết nối SSH với ssh -T git@github.com

Bài trước: ← Git là gì? Tại sao cần dùng Git?

Bài tiếp theo: Git cơ bản: init, add, commit, status, log →